Soms kunnen bij het geven van borstvoeding complicaties
ontstaan. De meest voorkomende hebben we hier genoemd, waarbij we
je ook graag tips geven hoe je hier mee om kunt gaan.
Pijnlijke
tepels/tepelkloven
Iedere vrouw is anders en iedereen zal daarom het zuigen aan de
borst ook anders ervaren. Sommigen vinden alleen het aanzuigen wat
gevoelig, anderen ervaren de toeschietreflex als een stekend
gevoel. Voor een aantal blijft de tepel gedurende de hele voeding
gevoelig. Maar na het eerste aanzuigen mag het voeden eigenlijk
niet pijnlijk meer zijn. Is dat wel het geval, dan is dat vaak een
teken dat de baby iets klemt of wrijft met zijn mondje, wat kloven
tot gevolg kan hebben. Het verbeteren van de aanlegmethode waardoor
de baby de tepel verder in z'n mondje krijgt, is een veel gevallen
de oplossing.
Wat je verder nog kunt doen:
- Gebruik moedermelk als een soort zalf door dit op de tepels te
doen;
- Kijk goed of de tepel er na een voeding mooi rond uit komt; is
dat niet zo en is deze 'afgeknepen', dan kan dat het gevolg zijn
van niet goed aanhappen;
- Gebruik eventueel een crème zoals Purelan (Medela);
- Wissel het aanleggen van je baby tijdelijk af met
afkolven;
- Schakel deskundige hulp in wanneer het aanleggen niet
verbetert.
[Naar boven]
Verstopt
melkkanaal of borstontsteking
Soms kan een melkkanaal verstopt raken waardoor aan de buitenkant
een pijnlijke verdikking voelbaar is. Dit kan de voorbode van een
borstontsteking zijn. Om dit te voorkomen is het belangrijk dat je
een verstopt melkkanaal op tijd opspoort en behandelt. Controleer
daarom na iedere voeding of je borsten soepel zijn en masseer
eventuele verdikkingen 'weg'. De meest voorkomende reden van een
verstopt melkkanaal is het niet goed leegdrinken van de borst. De
'stilstaande' melk is namelijk een goede voedingsbodem voor
bacteriën.
Borstontstekingen kunnen zowel van binnenuit (door een verstopt
melkkanaal) als van buitenaf ontstaan. In het laatste geval is een
bacterie de borst binnengedrongen, bijvoorbeeld bij tepelkloven.
Een echte borstontsteking herken je direct: je hebt hoge koorts en
een grieperig gevoel.
Adviezen bij een borstontsteking:
- Ga bij hoge koorts naar de huisarts voor een
antibioticakuur;
- Ga (ondanks het pijnlijke gevoel) toch door met borstvoeding
geven;
- Neem rust en drink veel om de genezing te bevorderen;
- Neem een goede hygiëne in acht!
[Naar boven]
Kort tongriempje
Sommige baby's hebben bij de geboorte een zeer kort tongriempje. Op
latere leeftijd kan dit tot problemen leiden bijvoorbeeld bij het
bespelen van blaasinstrumenten, ijsjes likken en volgens sommigen
ook bij spraak. Daarnaast kan het tongriempje ook te kort zijn om
effectief te kunnen drinken aan de borst (of aan de fles!).
Heb je het idee dat jouw baby een kort tongriempje heeft waardoor
het aanzuigen moeilijk gaat of wanneer jij daardoor last krijgt van
pijnlijke tepels, dan kan het tongriempje door een KNO-arts
doorgeknipt worden. Dit is een zeer kleine ingreep en je zult
waarschijnlijk merken dat daarna het drinken aan de borst beter
verloopt! In de thuissituatie zorgt de verloskundige voor een
doorverwijzing; ben je nog in het ziekenhuis dan wordt je via de
kinderarts doorverwezen.
[Naar boven]
Stuwing
Van de tweede tot de zesde dag na de geboorte kan er in meer of
mindere mate stuwing optreden. Stuwing ontstaat doordat extra bloed
en lymfevocht naar de borsten vloeit om ze als het ware voor te
bereiden op de (toegenomen) melkproductie. Om stuwing te
minimaliseren moet je ervoor zorgen dat je je baby goed aanlegt;
laat tevens je baby onbeperkt drinken.
Wat kun je verder nog doen om stuwing te verlichten:
- De borsten tijdens het voeden of afkolven zachtjes
masseren;
- Zorg ervoor dat de borsten goed geleegd worden; leg de baby
veel aan en kolf de borsten zo nodig een aantal keren leeg;
- Zorg ervoor dat de borst warm is als je gaat voeden omdat dan
alle bloedvaten goed open gaan staan; gebruik hiervoor eventueel
een warme doek of kruik;
- Koel de borsten eventueel na de voeding om het pijnlijke gevoel
te verlichten;
- Wanneer de stuwing zo ernstig is dat de borst zich niet meer
laat legen, schakel dan deskundige hulp in om beschadigd
borstweefsel te voorkomen.
[Naar boven]
Vlakke of ingetrokken
tepel
Veel vrouwen denken van dat ze ingetrokken tepels hebben, maar
slechts 3% heeft daadwerkelijk ingetrokken tepels. Een ingetrokken
tepel is vooral zichtbaar als je het koud hebt waarbij de tepel dan
naar binnen trekt. Komt de tepel naar buiten, dan spreken we dus
niet van een ingetrokken tepel, maar mogelijk van een vlakke
tepel.
Wat kun je doen als de baby de tepel niet kan pakken:
- Probeer de baby over te halen de borst toch te pakken; dit kun
je doen door de borst te 'vormen' voor de baby, van mondhoek tot
mondhoek;
- Kolf een druppel moedermelk met de hand zodat je baby al wat
proeft;
- Masseer met de hand de tepel naar buiten of ga voorkolven
waardoor de tepel ook naar buiten komt;
- Draag eventueel tepelvormers die ervoor zorgen dat de tepel wat
meer naar buiten komt en waardoor het spiertje achter de tepel iets
wordt opgerekt; je kunt deze eventueel al aan het eind van de
zwangerschap gebruiken.
- Kies een goede aanleghouding waarbij het mondje goed zichtbaar
is; door veel huid op huid contact wordt je baby gestimuleerd om de
tepel te gaan zoeken;
- In sommige gevallen biedt een tepelhoedje uitkomst; zorg er
hierbij wel voor dat je baby een groot deel van het tepelhoedje in
de mond neemt - dus niet alleen de top zoals bij een flesje.
- Door het hoedje kan de melkproductie minder op gang komen of
blijven omdat de tepel zelf minder gestimuleerd; kolf daarom enkele
keren extra per dag om de productie goed op gang te houden;
- Probeer na een tijdje of je baby zonder tepelhoedje aan de
borst kan drinken; dit komt waarschijnlijk de duur van de
borstvoeding ten goede;
- Voorkom afkeer: borstvoeding moet prettig zijn voor jou én je
baby en daarom kan het soms beter zijn om de voeding te beëindigen
en deze af te kolven.
[Naar boven]
Te
weinig melk
Dit probleem komt regelmatig voor, vooral na ongeveer zes weken
wanneer er een dip(je) in de hoeveelheid borstvoeding is. Zeker als
de voeding de eerste weken maar net toereikend was, kunnen dan
problemen ontstaan. Zorg er dus voor dat vooral in de beginfase een
ruime productie tot stand gebracht wordt, waarbij een beetje
'overproductie' geen kwaad kan.
Een aantal oorzaken van te weinig melkproductie:
- De baby heeft te weinig tepelhof in de mond waardoor hij
inefficiënt drinkt;
- De baby benut niet alle 'zuigmomenten', omdat hij bijvoorbeeld
veel op een speen zuigt;
- De behoefte van de baby verandert: hij heeft meer melk nodig,
waardoor het lijkt alsof de moeder ineens te weinig melk
heeft.
Mogelijke oplossingen:
- Controleer de aanleg- en drinktechniek en corrigeer deze indien
nodig;
- Leg vaker aan en/of ga vaker kolven;
- Zorg ervoor dat je ontspannen bent omdat dat voor een goede
toeschietreflex zorgt;
- Bied beide borsten bij iedere voeding aan.
Als de melkproductie toch blijft afnemen, probeer dan een dag of
weekend te plannen waarin je je helemaal mag terugtrekken. Een hele
dag rust waarbij je je baby zoveel mogelijk aan de borst legt, kan
ervoor zorgen dat je lichaam weer meer melk gaat aanmaken.
[Naar boven]
Te veel
melk
Dit probleem komt minder vaak voor, maar is wel erg lastig omdat er
een overvloed aan melk is die moeilijk in de hand te houden is. De
oorzaak kan een hormonaal probleem zijn waardoor overmatige
prolactine-afgifte plaatsvindt. Het is overigens geen probleem om
een voorraadje borstvoeding in te vriezen en op een later tijdstip
te gebruiken.
Mogelijke oplossingen:
- Breng de productie heel geleidelijk terug;
- Bied één borst per keer aan;
- Laat bij een te heftige melkstroom eerst wat in een doek
weglopen waarna je de baby aanlegt;
- Laat de andere borst passief leeglopen;
- Draag een stevige, niet knellende BH.
[Naar boven]